W roku 1869, kilka lat po Powstaniu Styczniowym w Krakowie ukazała się książka F. W. Czaplickiego „Moskiewskie na Litwie rządy 1863-1869”. Nie jest ona przez badaczy tematu uznawana za pełne źródło historyczne. Jednak zważywszy na fakt powstania jej w czasie bliskim opisywanym wydarzeniom, z pewnością zawiera treści, z którymi warto się zapoznać.

W listopadzie mija 69 rocznica likwidacji siemiatyckiego getta, a co za tym idzie wymordowania przez Niemców praktycznie całej społeczności żydowskiej przedwojennych Siemiatycz. Z tej okazji przytaczamy żydowskie wspomnienia z tamtych czasów.
Z księgi pamięci „Kehilat Semyatits” (Kahał Siemiatycki) wydanej w 1965r. w Tel Avivie [pod redakcją Eliezera Tasha (Tur Shalom):

Z księgi pamięci „Kehilat Semyatits” (Kahał Siemiatycki) wydanej w 1965 r. w Tel Avivie [pod redakcją Eliezera Tasha (Tur Shalom):

Od 3 tygodni trwają na Górze Zamkowej w Drohiczynie wykopaliska archeologiczne prowadzone przez pracowników firmy "Izis" z Białej Podlaskiej. Badania poprzedzają prace inwestycyjne związane z zagospodarowaniem Góry Zamkowej, które prowadzi Gmina Drohiczyn w ramach projektu "Bug rajem dla turysty". Badaniami nadzoruje Mieczysław Bienia.

Pojawienie się zakonu templariuszy i pierwsze nadania im ziemi na obszarze Polski miały miejsce w XIII wieku na Dolnym Śląsku. Zaistniały z woli księcia śląskiego Henryka Brodatego, który w 1226 roku templariuszy sprowadzonych z prowincji niemieckiej ulokował w Oleśnicy Małej, położonej w pobliżu Oławy, oraz w niedalekiej Leśnicy. Templariusze ci pochodzili z głównej komandorii prowincji niemieckiej – Bambergu. Niektórzy badacze formułowali przypuszczenia, że mogli oni również przybyć z południa – z Czech, Moraw lub Słowacji. W Oleśnicy Małej w 1227 roku powstała pierwsza polska komandoria zakonu templariuszy i stąd później zarządzano polską częścią prowincji.

„Kochany mój Stachu, (…) co do uczuć przyjaźni, to wiedz, że tak oddanego przyjaciela, jak we mnie, masz chyba mało w kim, bo trudno nazwać przyjaciółmi tę sforę snobów, która się koło Ciebie kręci w Warszawie i Zakopanem. Ja jestem Twoim przyjacielem świadomie i z przekonania” – pisał w jednym z listów do Stanisława Ignacego Witkiewicza ksiądz Henryk Kazimierowicz, doktor filozofii i teologii, entuzjasta twórczości dramatycznej Witkacego.

1 marca to Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych", bohaterów toczącego się przez kilka lat, od 1944 r., powstania przeciwko komunistycznej okupacji. Ważnym terenem walk było nadbużańskie Podlasie.

70 lat temu Niemcy forsując sowiecką obronę napotkali na opór w Słochach Annopolskich. Stracili tam też ważnego oficera. Za to zemścili się na mieszkańcach tej wsi.

Początek lat 60. ubiegłego wieku. Tzw. „wesołe miasteczko” na placu na rogu ul. Armii Czerwonej i placu Wyzwolenia (czyli dzisiaj 11 Listopada i Jana Pawła II). Dzisiaj to nazywa się „plac zabaw dla dzieci”. Obecnie w tym miejscu znajduje się budynek poczty i TPSA.

Kolejny fragment amatorskich nagrań filmowych 8mm sprzed lat. Główna część sześciominutowego montażu to nawiedzenie kopii cudownego obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej w parafii pw. WNMP w Siemiatyczach.

Lata 30. ubiegłego wieku, tuż przed wybuchem wojny. Na zdjęciu mieszkaniec Siemiatycz Witold Żero (druga osoba nieznana) przy legendarnym pociągu tzw. luxtorpedzie.

Niemiecka okupacja, rok 1943. Siemiatyczanie przed tablicą ogłoszeń. Czytają niemieckie informacje o odkryciu masowych grobów w Katyniu, oraz antyżydowskie gazetki propagandowe.

Dzisiaj wiele się mówi o turystyce, trochę mniej robi, ale jednak z roku na rok tereny naszego powiatu zyskują coraz większą bazę turystyczną. O tym, jak wyglądało to na początku XX wieku dowiadujemy się z „Przewodnika Ilustrowanego po województwie białostockim” autorstwa Mieczysław Orłowicza, (Białystok 1938).

Bezpośrednim świadkiem wydarzeń w sierpniu 1980 r. w Stoczni Gdańskiej im. Lenina był Jan Siekierko z Siemiatycz. Obecnie z zamiłowania wędkarz, jednocześnie gospodarz Koła PZW w Siemiatyczach, po ukończeniu szkoły w Gdańsku pracował w stoczni jako spawacz okrętowy. Widział pierwsze minuty i godziny strajku, słyszał, co mówił Wałęsa, odczuł na sobie represje MO i SB, walczył o lepszy byt robotników.

Kolejne fragmenty starych filmów 8mm w wersji cyfrowej.

Obecne warunki techniczne umożliwiają powrót do dawnych nośników obrazu i dźwięku w nowych formach. Tzw. cyfryzacja umożliwia dzisiaj łatwy do nich dostęp i dzielenie się ze wszystkimi. Pierwszy pokaz z archiwum filmowego Głosu Siemiatycz już tu i teraz.

17 lipca biskup Antoni Dydycz wyświęcił w Sutnie pomnik poświęcony mieszkańcom tej wsi, pomordowanym przez Niemców 22 czerwca 1941 r. Postawiono go w ubiegłym roku.

Okres lat szkolnych wspomina Pan Mikołaj Żabiński, rocznik 1962 – 1967:

Mija już rok jak na warszawskich Powązkach żegnano z honorami wojskowymi generała Stanisława Karolkiewicza ps. „Szczęsny”, legendarnego partyzanta z Podlasia, Kresów Wschodnich i Wileńszczyzny, a w wolnej już Polsce wieloletniego prezesa Światowego Związku Żołnierzy AK.

Jesień 1984 roku po raz pierwszy w historii uruchomiono w Siemiatyczach komunikację miejską. Nazywała się wówczas MKS – Miejska Komunikacja Samochodowa.

Życie sportowe w Siemiatyczach przez długi czas, po wojnie, kojarzyło się z Chłusem. Obecny stadion został zbudowany dopiero na początku lat 60–tych na piaskach pod sosnowymi laskami nad Kamionką. Zalewów oczywiście jeszcze nie było. A sport, piłkę nożną i inne podobne atrakcje można było wtedy oglądać na zamienionej na boisko rozległej łące przy mleczarni.

Kawiarnia „Anulka” prowadzona przez PSS w Siemiatyczach wpisała się niegdyś mocno w krajobraz miasta. Istniała w lokalu przy ul. 11 Listopada (dzisiaj sklep Rondo).

Siemiatycze - miasto zieleni. Rok 1974, „parking” przy starym cmentarzu, przy ulicy wówczas Zagumiennej (dziś Powstania Styczniowego). Taka ilość furmanek bywała tam podczas prawosławnego odpustu Piotra i Pawła.

Pamiątkowe zdjęcie orkiestry dętej w Drohiczynie. Wykonał je nieznany nam autor w roku 1928.

 fot. z archiwum „Głosu Siemiatycz”

Nieistniejący dzisiaj, niegdyś bardzo charakterystyczny dla Siemiatycz budynek na początku ul. Głowackiego. Zbudowany został w 1902 roku na szkołę „Dwukłassnoje carskoje ucziliszcze”.

Zdjęcie z przedstawienia szkolnego teatru. Grają: Stanisław Dekudowski, Franciszek Osmólski, Wanda Karolewska i Jadwiga Żuk w sztuce „Damy i Huzary” Aleksandra Fredry.

fot. Antoni Nowicki

Wóz Cygański na placu Wyzwolenia w Siemiatyczach, czerwiec 1961 roku

fot. A. Nowicki

Rok 1974. Zakład blacharski Stanisława Sudomirskiego na pl. Wyzwolenia (obecnie pl. Jana Pawła II) w Siemiatyczach. Na zdjęciu właściciel zakładu przy pracy nad rynnami. Przed zakładem stoi popularny wówczas polski motocykl WSK.

Zdjęcie unikalne, bo bardzo stare, wykonano je 2 listopada 1907 roku. Autor zdjęcia nieznany.

W noc sylwestrową 1978 roku rozpoczęły się tak intensywne opady śniegu, że w styczniu 1979 sparaliżowany został cały kraj. Temperatury dochodziły do –30 stopni C przy silnym wietrze.

Na Podlasiu Nadbużańskim, w tym w okolicach Siemiatycz – jak wiemy - jeszcze długo po oficjalnym zakończeniu II wojny światowej nie milkły strzały. Było tak za sprawą partyzantów należących do rozmaitych ugrupowań niepodległościowych, którzy nie złożyli broni mimo beznadziejnej sytuacji politycznej i szybkiego tworzenia się na terenie Polski - w zmienionych, okrojonych granicach - struktur nowych, komunistycznych władz.

Wkrótce minie 20 lat, od kiedy podczas spontanicznej akcji społecznej, wszechwładna w PRL, partia PZPR straciła swój budynek w Siemiatyczach.

Chyba już mało kto pamięta, że w latach 70-tych w Siemiatyczach oprócz orkiestry strażackiej istniała młodzieżowa orkiestra dęta przy siemiatyckim LO. Prowadził ją początkowo Aleksy Gorbaczow, a później Tadeusz Sidorowicz.

Fragmenty relacji nieżyjącej już Władysławy Kosińskiej z Siemiatycz, złożonej w lipcu 1984 r. i zapisanej przez Marka Nowickiego (transkrypt z nagrania magnetofonowego).

Wrzesień 1939 r. oczami Żydów siemiatyckich
Księga pamięci społeczności żydowskiej Siemiatycz pt: „Kahał Siemiatycki” (Kehilat Semyatits) wydana w 1965 r. w Tel Avivie przedstawia ważne świadectwo życia i cierpienia Żydów siemiatyckich w okresie II wojny światowej.

Dlaczego przy wytyczaniu granic po wojnie podzielono wieś Tokary? Jak wyglądało wytyczanie granicy na wschodnim odcinku? Na te i inne pytania odpowiada pan Roman Jankowski z Tokar - historyk amator. To w domu jego dziadka w Tokarach komisje polska i radziecka podpisały protokół kończący wyznaczanie granicy.

Tekst jest nieco zmodyfikowaną wersją referatu przedstawionego przez autora 2 listopada 2008 r. na konferencji zorganizowanej w Siemiatyczach przez Siemiatyckie Konsorcjum Inicjatyw Gospodarczych oraz Starostwo Powiatowe w Siemiatyczach, pt. „Na styku kultur – Podlasie Nadbużańskie”

Niedawno jedną z nowych ulic w Siemiatyczach nazwano imieniem Franciszka Miłkowskiego. W tym numerze przybliżamy tę postać siemiatyckiego nauczyciela młodszym Czytelnikom.

Od pokoleń Żydzi byli ważną częścią życia i krajobrazu Siemiatycz. Tak było do czasów II wojny światowej, kiedy w 1942 r. najpierw zostali zamknięci w getcie, a potem wywiezieni do obozu w Treblince i zgładzeni.

Sowiecki czołg czeka na wydobycie "To coś było płytko. Zacząłem więc namacywać ręką. Namacałem coś długiego. To musiała być lufa czołgu."

Józef Saciuk, dziś 86-letni mieszkaniec Niemirowa, gm. Mielnik, wraz z rodziną został wywieziony w głąb Rosji, kiedy miał 19 lat. Z panem Józefem rozmawiamy o jego zsyłce i tułaczce po Rosji.

Rozmowa z Franceską Michalską
- W swej książce „Cała radość życia” prawie nie poświęca pani uwagi Siemiatyczom, dlaczego?
- Celem mojej książki było ukazanie mojego życia jako dziecka i dorastającej dziewczyny w okresie trudnych zawirowań historii, zarazem wpływu tej historii na życie zwykłych ludzi, w tym i moje. Siemiatycze zaś zasługują na odrębną książkę i opisanie w niej następnych moich 60 lat.

W dniach 6 – 7 lutego, 145 lat temu, Siemiatycze były miejscem jednej z największych bitew Powstania Styczniowego. Walki toczyły się w samym mieście, od cmentarza do terenu byłego pałacu Jabłonowskiej (w tym miejscu obecnie starostwo), okolic rzeki Kamionki w zachodniej stronie miasteczka.

Na kolejnej fotografii znajduje się nieistniejący już dworek o raczej rzadko spotykanej konstrukcji dachu i dosyć ciekawym rozmieszczeniu kominów.

W tych dniach mija 65 lat od listopadowych dni roku 1942 – zagłady kilku tysięcy Żydów, obywateli Siemiatycz, w obozie w Treblince. Przypomina o tym napis na jednym z kamieni w mauzoleum: „Patrz… i z Siemiatycz tu byli”.

Pierwsze wzmianki o Żydach mieszkających w Siemiatyczach pochodzą z 1582 roku, kiedy osiedlała ich tutaj ówczesna właścicielka miasta, Katarzyna Tęczyńska. Gmina żydowska powstała sto lat później i do około połowy XVIII wieku podlegała gminie tykocińskiej.

Kiedy dwa tygodnie temu oznajmialiśmy, że kończymy cykl starych zdjęć z Drohiczyna, nie przewidywaliśmy, że dość szybko do niego wrócimy, a to dzięki temu, że pan Antoni Odorczuk, mieszkaniec tego miasta udostępnił nam swój zbiór fotografii, wśród których znalazły się prawdziwe rarytasy.

Stare, pożółkłe fotografie, znalezione gdzieś w głębi szuflady, choć na chwilę przywołują wspomnienie dni, które minęły, i które zwykle zatarły się w naszej pamięci.

Około kilometra na północ od Żurobic, pod lasem na łąkach, rośnie olszyna. Widok jakich wiele, nie tylko w tej okolicy. Jednak nieco starsi mieszkańcy o tym miejscu opowiadają dziwy - to, co usłyszeli od swoich przodków.

Pojechaliśmy do Cecel w sprawie rozsypującej się drogi, a zaintrygowała nas pewna górka. Pośrodku zaoranego pola jest wzgórze otoczone brzozami i świerkami. Na wzgórzu stoi krzyż. Nieopodal na swoim polu pracowali mieszkańcy Cecel, panowie Henryk i Krzysztof Brzezińscy. Od nich usłyszeliśmy historię, że najprawdopodobniej jest to mogiła z czasów wojen szwedzkich.

4 stycznia tego roku mija 120 rocznica urodzin Ignacego Gilewskiego. Wypada więc przypomnieć postać tego niezwykle skromnego człowieka, a zarazem miejscowego bohatera, który zasłużył na to miano swoim życiem, pracą, postawą i czynami.

Maria Kopiec z Makark, 90-letnia dziś kobieta, to osoba o niebywałej odwadze i wielkim sercu. Bohaterka. Kobieta, której heroizm zasługuje na największy podziw. Podczas II wojny światowej pani Maria wraz z mężem Stefanem, z narażeniem własnego życia, zdecydowała się ratować dwoje Żydów - kobietę i mężczyznę.

Na przypadkowej stercie kamieni zebranych z pola jeden z mieszkańców Cecel znalazł dużą kamienną głowę. W bryle widać oczodoły, zarys ust, nos. Przypatrując się powierzchni granitu, da się zauważyć szczegółowo wyrysowane, dość posępnie patrzące oko. Z drugiej strony można dostrzec coś na kształt łzy. Widać też poziome ślady uderzenia narzędzia, którym stworzono zarysy.

Jesień 1928
Rok ten nie przypadkowo przyjmuję jako rok startu. Wtedy właśnie się urodziłem. Rodzice nie mieli wówczas własnego domu. Jako kawaler, Ojciec mieszkał na ulicy Czartajewskiej koło cerkwi. Po ślubie Rodzice zamieszkali na ulicy Świętojańskiej (w domu, który jeszcze stoi), nie pamiętam numeru. Tam właśnie się urodziłem w dniu 23 listopada 1928. Pierwsza kąpiel, jak mi opowiadano - w drewnianej kopańce - wanience dłubanej z kloca lipowego drewna.

Mieszkaniec Siemiatycz Janusz Kopiec, kilka dni temu podczas prac remontowych dachu swojego rodzinnego domu w Siemiatyczach, natrafił na kasetkę ze szpiegowskim mikrofilmem z czasu II wojny światowej. Metalowa kasetka, nieco skorodowana, schowana była w elemencie konstrukcyjnym dachu. Wewnątrz kasety znajdował się film diapozytywowy szerokości 5mm, na którym mimo upływu lat jeszcze cokolwiek widać. Zawiera on kilkanaście zdjęć z jakiś działań niemieckich wojsk.

          W 1982 roku do 31 grudnia trwał jeszcze stan wojenny, odwołany dopiero w lipcu 1983 roku. W Siemiatyczach życie toczyło się dość leniwie, szły stąd do władz województwa optymistyczne sprawozdania, a dyrektorzy zakładów uspołeczniowych dbali o „ład i porządek”. Na tyle pilnie, że Wojewódzki Komitet Obrony w Białymstoku na tajnym posiedzeniu 14 lipca 1982 bardzo dobrze oceniał siemiatyckie władze w powyższych kwestiach, stawiając je za wzór innym miasteczkom.

          Sylwetki Żydów z przełomu wieków - Henryk Ciecierski
Fragmentów "Pamiętników" Henryka Ciecierskiego z Bacik, za aprobatą jego wnuczki Teresy Ciecierskiej-Chłapowej. (Przedruk z ARCANA, Kraków nr 50(2/2003) s.177191., Pamiątki (wnuka) Soplicy

          Wjeżdżając od Hajnówki od strony Siemiatycz mijamy zlokalizowany na skraju lasu pomnik – krzyż. Z napisu umieszczonego na tablicy dowiadujemy się, że w tym miejscu 23 czerwca 1941 roku sowieccy żołnierze zamordowali 15 wymienionych z imienia i nazwiska mieszkańców Siemiatycz i okolic.

          Jadąc z Siemiatycz do Ciechanowca w połowie trasy po minięciu Żali i Olszewa po lewej stronie szosy zauważamy murowaną kapliczkę centralnie skierowaną w stronę Siemiatycz. Jaka jest historia jej powstania?

          W maju 1945 roku, w „miesiącu zwycięstwa nad faszyzmem”, na ziemiach polskich trwało antykomunistyczne powstanie (to określenie stanu rzeczy jest coraz częściej używane przez znawców przedmiotu zamiast dotychczasowego - „wojna domowa”).

          Pierwsza orkiestra dęta w Siemiatyczach, którą - szczególnie ze względu na osoby grające w niej wtedy - uważa się, i słusznie, za początek istniejącej do dzisiaj orkiestry dętej OSP, powstała w maju 1902 roku przy parafii rzymsko - katolickiej. Instrumenty zakupiono ze składek parafian. Już wtedy wiek kilkunastu członków orkiestry był bardzo zróżnicowany - od nastolatków do kilkudziesięciolatków.

          Niedawno zmarł mieszkaniec Siemiatycz - Aleksander Biziuk. Jego postać i losy życia warte są wspomnienia.

          Jednym z wielu śladów bardzo odległej przeszłości na naszych ziemiach jest cmentarzysko typu mazowieckiego w obstawach kamiennych, datowane na XII - XIII wiek, odkryte przez archeologów w roku 1983 w Smarklicach, gm. Drohiczyn. W 1990 roku rozpoczęto tam prace badawcze, które trwały trzy sezony.

          Fotografię tę znaleziono na terenie getta w Milejczycach po wywiezieniu stamtąd Żydów na stację kolejową w Kleszczelach. Z napisu na odwrocie wynika, że zdjęcie było własnością Marii Skarbnik - Żydówki ( w dolnym rzędzie trzecia od prawej). W getcie była ona tłumaczką języka niemieckiego, tłumaczyła Żydom zarządzenia władz niemieckich. Z getta wypędzona jako ostatnia.

          Po I wojnie, z chwilą odzyskania niepodległości z inicjatywych miejscowych nauczycieli i pracowników Okręgowego Spółdzielczego Stowarzyszenia Spożywczów powiatu Bielskiego założono w Siemiatyczach bibliotekę. Książki pochodziły ze zbiórki wśród mieszkańców miasta i z zakupów.

          Już w roku 1907 istniał w Siemiatyczach teatr amatorski, a działał on przy parafii katolickiej. Prowadzili go: lekarz Jan Chomiczewski i aptekarz Henryk Niewiarowski.

          W okresie międzywojennym Siemiatycze były drugim, co do wielkości miastem w ówczesnym powiecie bielskim. W 1931 roku liczyły 6816 mieszkańców. Według spisu ludności z 1921 roku wiarę rzymsko - katolicką wyznawało 25 procent mieszkańców, prawosławną 9 procent, zaś wyznania mojżeszowego było 65 procent. Przynależnośc do narodu polskiego zadeklarowało 33 procent, do żydowskiego 61 procent i białoruskiego 5 procent mieszkańców Siemiatycz.

          Okres Oświecenia był czasem, w którym bardzo wyraźnie uwidoczniło się zamiłowanie do kolekcjonerstwa i gromadzenia różnych ciekawostek fauny i flory. W Polsce zainteresowania w tym kierunku podyktowane były bądź panującą wówczas modą, bądź też nieodzowną potrzebą. Owe “gabinety osobliwości przyrodniczych” zakładane były głównie w domach magnackich, z niemałym nakładem finansowym właścicieli.

          W 1943 roku Niemcy poniosły klęskę pod Łukiem Kurskim i Stalingradem. W tej sytuacji polityczno - militarnej komendant główny AK, gen. bryg. Tadeusz Komorowski "Bór" w dniu 20 listopada 1943 r. wydał rozkazy informujące o zmianie koncepcji powstania powszechnego, zastępując je akcją "Burza". Sprowadzać się ona miała głównie do współdziałania oddziałów AK z Armią Czerwoną przy wyzwalaniu terenów Polski oraz obowiązku ujawniania się i występowania wobec wojsk sowieckich w roli gospodarza terenu. Obowiązek ten spoczywał również na przedstawicielach administracji cywilnej - Delegatury Rządu.

       Przed powstaniem. Demonstracje patriotyczne zapoczątkowane w Warszawie 1860 roku odbiły się szerokim echem w całym Królestwie Polskim i poza jego granicami. Miały one miejsce również w Siemiatyczach. Odbywały się tu demonstracje podsycane przez wieści napływające z Warszawy oraz przyjezdnych warszawiaków.

          Siemiatycze - wrzesień 1939
          Obrona mostu w Maćkowiczach.
          Most w Maćkowiczach - ważny punkt na szlaku kolejowym Siedlce - Białystok był jednym z punktów obrony we wrześniu 1939 roku i celem ataku lotnictwa niemieckiego 1 września 1939 roku.

          W roku 1916 w Monachium ukazała książka, będąca relacjami z frontu korespondenta wojennego pt: "Mit der Heersgruppe des Grinzen, Leopold von Bay nach Weissrussland". Znaczna część dotyczy Siemiatycz - bardzo ciekawe obserwacje, życie na gorąco. Poniżej obszerne fragmenty w tłumaczeniu na polski:

          Niedawno ukazał się "Biuletyn Konserwatorski Województwa Białostockiego" za rok 1998. Oprócz wielu jak zwykle w tym wydawnictwie ciekawych nie tylko dla znawców ale i dla zwykłych miłośników przeszłości opracowań, jest tam praca Ewy Narolewskiej pt "Ratusze na Podlasiu. Nie istniejący ratusz w Siemiatyczach". Wykorzystanie wszelkich dostępnych informacji, oraz fotografii, w większości pochodzących ze zbiorów Głosu Siemiatycz, ukazanie tła historycznego związanego z budową, przebudową i zniszczeniem Ratusza, obszerna bibliografia - to pierwsza chyba tak obszerna praca na temat nieistniejącego siemiatyckiego Ratusza, o którym na łamach Głosu Siemiatycz ukazało się przez lata wiele artykułów.

          Opisywane tu spotkanie z dawną książką miało miejsce około roku 1954 - 55, gdy zachodząc do apteki pana mgr Wasilewskiego, zostałem, jak zwykle poproszony do pokoiku na zapleczu. Wchodziło się wówczas dawnym, tak ładnym wejściem z rogu budynku, przez ganeczek, do wielkiej sali, za którą to położony był ów pokoik, z oknem na Rynek.

          Prekursorem idei syjonizmu był nie kto inny tylko Gedaliah właśnie z Siemiatycz. Było to jeszcze w XVII wieku. Syjonizm miał zawsze wśród siemiatyckich Żydów wielu zwolenników. Wychodzące w Warszawie na początku XX wieku czasopismo "Życie Żydowskie" (tygodnik społeczno - polityczny poświęcony sprawom żydostwa i syjonizmu w numerze z 20 VI 1919 roku zamieściło korespondencję z Siemiatycz po polsku utorstwa M.Kaplińskiego:

          W tym roku mija okrągła 40 rocznica wydania drukiem pierwszej i jedynej do tej pory monografii Siemiatycz autorstwa Ignacego Gilewskiego. Historia powstania i wydania tej książki jest nietypowa. Nie żyją już, niestety, główni bohaterowie tej inicjatywy. Spróbujmy więc przybliżyć fakty z nią związane na podstawie zachowanych dokumentów, korespondencji, telegramów.

          Samorząd miasta i gminy Siemiatycze działał w latach 1921 - 39 na zasadach zawartych w konstytucji z 17.marca 1921 r. Funkcjonowały oddzielne samorządy miasta i gminy. Burmistrzami Siemiatycz byli w tym okresie: Kazimierz Siennicki (1919-1923), Józef Nowicki (1923-1927) i Mieczysław Lankau (1927 - 1939). Według źródeł z roku 1931 viceburmistrzem był: Jankiel Rubin, a ławnikami (czyli członkami Zarządu Miasta): Ignacy Gilewski, Jankiel Tykocki i Dawid Gruskin.

          Noc z 10 na 11 listopada w 1918 roku w Siemiatyczach była zimna i dżdżysta. 10 listopada komendant Okręgu III POW Stanisław Ratyński wydał rozkaz mobilizacyjny. Mobilizację na hasło "Alarm" wyznaczono na 11 listopada. Tego też dnia odbyła się uroczysta msza w siemiatyckim kościele. Msza była równoznaczna z ujawnieniem się miejscowej organizacji POW. Po mszy, jej uczestnicy wyszlli na miasto jako pierwsi żołnierze polscy po latach zaborów.

          Gabinet Historii Naturalnej, kompletowany latami przez Annę ks. Jabłonowską w Siemiatyczach, niewiele miał równych sobie zbiorów w ówczesnej Europie. Pisałem o nim już dawniej w "Głosie Siemiatycz" i zapewne powrócę do tego tematu w przyszłym roku. Będzie to bowiem rocznica 200-na zgonu księżny Jabłonowskiej (7 luty 1800).